9 . BÖLÜM : OPERATÖRLER

Operatörler nesneler veya sabitler üzerinde önceden tanımlanmış birtakım işlemleri yapan atomlardır. Operatörler mikroişlemcinin bir işlem yapmasına neden olurlar ve bu işlem sonunda da bir değer üretilmesini sağlarlar. Programlama dillerinde tanımlanmış olan her bir operatör en az bir makine komutuna karşılık gelmektedir.

Benzer işlemleri yapmalarına karşılık programlama dillerinde operatör atomları birbirlerinden farklılık gösterebilir.

C programlama dilinde her ifade en az bir operatör içerir. (Sabitler, nesneler ve operatörlerin kombinezonlarına ifade denir.)

c = a * b / 2 + 3 /* 4 operatör vardır ifadedeki sırasıyla =, *, /, + */
++x * y-- /* 3 operaör vardır, ifadedeki sırasıyla ++, *, -- */
a >= b /* 1 operatör vardır. >= */

Her programlama dilinde operatörlerin birbirlerine göre önceliği söz konusudur. (Eğer öncelik kavramı söz konusu olmasaydı, operatörlerin neden olacağı işlemlerin sonuçları makinadan makinaya, derleyiciden derleyiciye farklı olurdu.)

C' de toplam 45 operatör vardır, ve bu operatörler 15 ayrı öncelik seviyesinde yer alır. (bakınız operatör öncelik tablosu) . Bir öncelik seviyesinde eğer birden fazla operatör varsa bu operatörlerin soldan sağa mı sağdan sola mı öncelikle dikkate alınacağı da tanımlanmalıdır. Buna öncelik yönü diyebiliriz. (associativity)

Bir sembol, birden fazla operatör olarak kullanılılabilmektedir. Örneğin * operatörü hem çarpma hem de içerik alma operatörü (göstericilerle ilgili bir operatör) olarak kullanılır. Yine bir C dilinde &(ampersand) hem bitsel ve hem de göstericilere ilişkin adres operatörü olarak kullanılmaktadır. Operatör öncelik listesinde gördüğümüz operatörlerin çoğunu bu ders tanıyacağız ama bir kısmı ileriki derslerimizde yer alacak. (örneğin gösterici operatörleri)

Operatör Terminolojisi

Hem operatörler konusunun daha iyi anlaşılması hem de ortak bir dil oluşturmak amacıyla operatörler hakkında kullanabileceğimiz terimleri inceleyelim.

Operand
Operatörlerin değer üzerinde işlem yaptıkları nesne veya sabitlere denir. C'de operatörleri aldıkları operand sayısına göre 3 gruba ayırabiliriz.

1. Tek Operand Alan Operatörler (unary operators)
Örneğin ++ ve -- operatörleri unary operatörlerdir. (C dilinde unary operatörler operatöröncelik tablosunun 2. seviyesinde bulunurlar.)

2. İki Operand Alan Operatörler. (binary operators)
Aritmetik işlem operatörü olan + ve / operatörlerini örnek olarak verebiliriz.

3. Üç Operand Alan Operatör (ternary operator)
Çoğul kullanmıyoruz çünkü C'de 3 opererand olan tek bir operatör vardır. (koşul operatörü - conditional operator)


Operatörleri operandının ya operandlarının neresinde bulunduklarına göre de gruplayabiliriz:

1. Sonek Konumundaki Operatörler (postfix operators)
Bu tip operatörler operandlarının arkasına getirilirler. Örneğin sonek ++ operatörü (x++)

2. Önek Konumundaki Operatörler (prefix operators)
Bu tip operatörler operandlarının önüne getirilirler.
Örneğin önek ++ operatörü (++x)
C Dilinin Operatör Öncelik Tablosu

Seviye
Operatör
Tanım